kapitilasyon ne demek?

Kapitülasyonlar Hakkında Bilgi

Kapitülasyonlar, bir devletin başka bir devlete kendi ülkesinde yaşayan vatandaşlarına tanıdığı ayrıcalıklardır. Bu ayrıcalıklar genellikle hukukî, ticarî ve malî alanlarda olmuştur. Kapitülasyonlar, genellikle zayıf devletlerin güçlü devletler karşısında ekonomik ve siyasi bağımsızlıklarını kaybetmelerine yol açmıştır.

Temel Özellikleri:

  • Tek Taraflı Değildir: Kapitülasyonlar, genellikle karşılıklı anlaşmalar şeklinde olsa da, uygulamada çoğu zaman tek taraflı avantaj sağlayan düzenlemeler olmuştur.

  • Hukukî Ayrıcalıklar: Yabancı ülke vatandaşları, kendi ülkelerinin hukukuna tabi olur veya özel mahkemelerde yargılanır. Bkz: Yabancıların Yargılanması

  • Ticarî İmtiyazlar: Düşük gümrük vergileri veya vergi muafiyetleri gibi ticarî avantajlar sağlanır. Bkz: Gümrük Vergisi Muafiyeti

  • Ekonomik Bağımlılık: Kapitülasyonlar, zamanla ülkenin ekonomik bağımsızlığını kaybetmesine neden olabilir. Bkz: Ekonomik Bağımlılık

Osmanlı İmparatorluğu ve Kapitülasyonlar:

Osmanlı İmparatorluğu, ilk kapitülasyonları 16. yüzyılda Fransa'ya vermiştir. Başlangıçta karşılıklı ticarî ilişkileri geliştirmek amacıyla verilen bu imtiyazlar, zamanla diğer Avrupa devletlerine de tanınmıştır. 19. yüzyıla gelindiğinde, kapitülasyonlar Osmanlı ekonomisi üzerinde büyük bir yük oluşturmuş ve ülkenin dış borçlanmasına katkıda bulunmuştur. Kapitülasyonlar, Lozan Barış Antlaşması ile tamamen kaldırılmıştır. Bkz: Lozan Barış Antlaşması