federal ne demek?
Federalizm, birden fazla siyasi birimin (eyalet, bölge, kanton vb.) ortak bir merkezi hükümet altında bir araya gelerek oluşturduğu yönetim biçimidir. Bu sistemde, yetki ve sorumluluklar merkezi hükümet ile bölgesel yönetimler arasında anayasal olarak paylaşılır.
Temel Özellikleri:
- Yetki Paylaşımı: Yetki%20Paylaşımı merkezi ve bölgesel yönetimler arasında anayasa ile belirlenir. Bazı yetkiler merkezi hükümete (dış politika, savunma, para politikası gibi), bazı yetkiler bölgesel yönetimlere (eğitim, sağlık, yerel yönetimler gibi) aittir ve bazı yetkiler ise her iki düzeyde de kullanılır.
- Anayasal Güvence: Anayasal%20Güvence her iki düzeydeki hükümetin yetkileri ve hakları anayasa ile güvence altına alınmıştır. Bu, merkezi hükümetin bölgesel yönetimlerin yetkilerini tek taraflı olarak ortadan kaldırmasını veya bölgesel yönetimlerin merkezi hükümetin yetkilerini ihlal etmesini engeller.
- Temsil: Temsil federal sistemlerde, bölgesel yönetimlerin merkezi hükümette temsil edilmesi önemlidir. Bu genellikle, her bölgenin eşit sayıda temsilci gönderdiği bir üst meclis (senato) aracılığıyla sağlanır.
- Çift Vatandaşlık: Çift%20Vatandaşlık federal devletlerde, bireyler hem merkezi hükümetin hem de bölgesel yönetimin vatandaşı olabilirler.
- Yüksek Mahkeme: Yüksek%20Mahkeme merkezi ve bölgesel yönetimler arasındaki yetki anlaşmazlıklarını çözmek için genellikle bir yüksek mahkeme bulunur.
Federalizmin Avantajları:
- Yerel ihtiyaçlara daha iyi cevap verebilme
- Siyasi katılımı artırma
- Merkezi hükümetin aşırı güçlenmesini engelleme
- Farklılıkların bir arada yaşamasını sağlama
Federalizmin Dezavantajları:
- Yönetimde karmaşıklık ve maliyet artışı
- Bölgesel eşitsizliklerin derinleşmesi
- Ulusal birliğin zayıflaması
- Merkezi hükümetin etkinliğinin azalması
Federal Devletlere Örnekler:
- Amerika Birleşik Devletleri
- Almanya
- İsviçre
- Kanada
- Avustralya