lemina ne demek?

Lemina

Lemina, dilbilimde bir kelimenin veya kelime öbeğinin sözlükteki temel veya kök halidir. Başka bir deyişle, bir kelimenin çekimlenmemiş, yalın halidir. Leminalar, sözlüklerde kelimeleri temsil etmek, metinleri analiz etmek ve bilgi erişimini kolaylaştırmak için kullanılır.

Temel Özellikleri:

  • Kök Hal: Bir kelimenin tüm çekimlerinin (çoğul, hal ekleri, fiil çekimleri vb.) dayandığı temel formdur. Örneğin, "koşuyorum", "koştum", "koşacak" kelimelerinin leminası "koşmak"tır.
  • Sözlük Birimi: Sözlüklerde kelimeler, lemina formunda listelenir. Bu, aynı kelimenin farklı çekimlerinin ayrı ayrı listelenmesini önler.
  • Metin Analizi: Doğal dil işleme (DDİ) uygulamalarında, lemmalaştırma (lemmatization) adı verilen bir işlemle metinlerdeki kelimeler leminasına dönüştürülür. Bu, kelime anlamlarını daha doğru bir şekilde analiz etmeyi ve gruplandırmayı sağlar.
  • Arama Motorları: Arama motorları, arama sorgularındaki kelimeleri leminasına indirgeyerek, ilgili tüm varyasyonları bulabilir. Bu, arama sonuçlarının kapsamını artırır.

Örnekler:

  • "Evler" kelimesinin leminası: ev
  • "Gidiyorum" kelimesinin leminası: gitmek
  • "Kitapların" kelimesinin leminası: kitap

Lemmalaştırma (Lemmatization):

Lemmalaştırma, bir kelimeyi leminasına dönüştürme işlemidir. Bu işlem, kelimenin bağlamını (context) ve dilbilgisel yapısını dikkate alır. Bu nedenle, kelime kökü bulmaktan (stemming) daha karmaşıktır. Lemmalaştırma, kelimelerin anlamını korurken, farklı formlarını tek bir temsilde birleştirmeyi amaçlar. Doğal Dil İşleme alanında sıklıkla kullanılır.