entamoeba histolytica ne demek?
Entamoeba histolytica Hakkında Bilgiler
Entamoeba histolytica, insanlarda amipli dizanteri ve karaciğer apsesi gibi hastalıklara neden olan bir protozoon parazittir. Dünya çapında yaygın olmakla birlikte, özellikle hijyen koşullarının yetersiz olduğu tropikal ve subtropikal bölgelerde daha sık görülür.
Yaşam Döngüsü:
- Entamoeba histolytica'nın yaşam döngüsü iki ana form içerir:
- Kist: Dış ortama dayanıklı, enfektif formdur. Kontamine su veya gıda yoluyla insanlara bulaşır.
- Trofozoit: Hareketli ve aktif formdur. Bağırsaklarda kolonize olur ve dokulara zarar verebilir.
Bulaşma Yolları:
- Kirlenmiş su ve gıdaların tüketimi
- Fekal-oral yolla bulaşma (özellikle kişisel hijyenin yetersiz olduğu durumlarda)
- Sinekler ve diğer böcekler yoluyla mekanik bulaşma
Hastalıklar ve Belirtiler:
- Amipli Dizanteri: En sık görülen klinik tablodur. Belirtileri arasında ishal (kanlı ve mukuslu olabilir), karın ağrısı, kramplar ve ateş yer alır.
- Karaciğer Apsesi: Trofozoitlerin kan yoluyla karaciğere ulaşması sonucu oluşur. Belirtileri arasında sağ üst kadran ağrısı, ateş, titreme ve iştahsızlık yer alır. Daha nadir olarak akciğer, beyin gibi organlarda da apseler görülebilir.
Teşhis:
- Dışkı örneğinde kist veya trofozoitlerin mikroskopik olarak incelenmesi.
- ELISA gibi serolojik testler (kanda antikorların tespiti).
- PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) ile dışkıda parazitin DNA'sının tespiti.
- Görüntüleme yöntemleri (ultrason, BT, MR) ile karaciğer apsesinin tespiti.
Tedavi:
- Metronidazol ve tinidazol gibi ilaçlar trofozoitleri öldürmek için kullanılır.
- Diloksanid furoat veya paromomisin gibi ilaçlar kistleri ortadan kaldırmak için kullanılır.
- Karaciğer apsesi durumunda, ilaç tedavisine ek olarak apse drenajı gerekebilir.
Önleme:
- İyi hijyen uygulamaları (ellerin sık sık yıkanması, tuvaletten sonra ellerin yıkanması)
- Güvenli su kaynaklarının kullanılması ve suyun kaynatılarak veya filtrelenerek temizlenmesi
- Gıdaların uygun şekilde hazırlanması ve pişirilmesi
- Sinek ve diğer böceklerle mücadele